تدبیری برای توفان بحران‌ها


یادداشت الهام فخاری در روزنامه شرق – ۱۳۹۹/۰۲/۰۱

گرماگرم توفان و درست در میانه بحران چیزهایی رخ داده‌اند. برخی کم آوردند و برخی فراتر از انتظار بوده و کار کرده‌اند. جمله‌ای هست که می‌گوید آدمی که از توفان، بخوانید بحران، زنده بیرون بیاید، متفاوت خواهد بود. فشارها و تنش‌های بحران سازه‌‌های فیزیکی و هم پنداره‌های شناختی و باورهای (ذهنی) را به چالش می‌کشند. چیزهایی در هم می‌شکنند، تاب‌آوری‌هایی نمود می‌یابد. چه بسا بحران خود بحران‌های دیگری بیفزاید و پیچیدگی‌ها بیشتر شود. افزایش تنش و فشارها به رفتارهای آنی، هیجان‌بنیاد و واکنشی دامن می‌زند. خشم و خشونت به خود یا دیگران، ترس و ناامیدی رفتارهای هیجان‌بنیاد را به پیش می‌برند و چه بسا به پیامدهایی جبران‌ناپذیر بینجامند. چند سال فشار تحریم‌های ظالمانه و بیش از یک سال فشار بحران همه‌‌گیری کووید۱۹ توان روانی و اقتصادی مردم را به چالش کشیده است. ناپایداری‌های اقتصادی، پیش‌بینی‌ناپذیری رویدادهای تعیین‌کننده، نوسان قیمت‌ها، گرفتارشدن در اوج و فرودهای کرونایی و درخانه‌ماندن‌های طولانی از یک سو، و از سوی دیگر فشاری که بسیاری از کسب‌وکارها را درهم شکسته، توان مردم را فروکاسته است.

در چنین شرایطی مدیریت بحران بیش از همیشه جست‌وجو و به زبان آورده می‌شود. چارچوب مدیریت بحران دربردارنده پیشگیری از بحران‌های تازه، پیشگیری و کاهش آسیب‌ها، بسامان‌کردن شرایط، رسیدگی به گروه‌‌های در خطر و بازتوانی و زمینه‌سازی برای بازگشت به شرایط عادی است. امروز ما در میانه چند بحران تنش‌زا هستیم. خستگی جامعه چشمگیر است، فشار بر نهادها و سازمان‌ها فرساینده است و همچنان بیماری می‌تازد. برخی به نقد و برخی به دفاع می‌پردازند، کسانی هم از آب گل‌آلود بحران ماهی می‌گیرند و بر دشواری‌ها می‌افزایند. با این همه مردم از مدیریت ملی و محلی انتظار دارند بحران را مدیریت کنند. مدیریت بحران به فرماندهی مسلط، اقتدار بایسته، کل‌نگری و احاطه بر امور و پاسخ‌گویی به جامعه نیاز دارد. جامعه در میانه بحران به ازخودگذشتگی و همدلی نیاز دارد و چنین چیزی شدنی نیست مگر به پشتوانه اعتماد متقابل و امید به آینده. در شرایط دشوار امروز که بیماری جان بسیاری از عزیزان و شهروندان را گرفته، فشار اقتصادی بر مردم طاقت‌فرساست و ناپایداری‌های کسب‌وکارها چشمگیر شده، ما همگی باید نسبت به بحران ویرانگر دیگری هوشیار باشیم. بحران ناامیدی و بی‌اعتمادی توفان سهمگینی است که از دل بحران‌های بزرگ سر بر می‌کند.  مدیریت ملی و محلی باید بتواند هم در مدیریت بحران‌ها استوار ایستادگی و جامعه را شایسته اداره کند و هم از بحران توفنده بی‌‌اعتمادی و ناامیدی پیشگیری کند. نیاز امروز ما برنامه جامع اقدام ملی برای گذار از چنین روزهای پرابهامی است.

یادداشت‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *