زنان به امنیت فضاهای عمومی رو آورده‌اند

Iranian women walk at Ferdowsi street in Tehran, Iran July 6, 2019. Picture taken July 6, 2019. Nazanin Tabatabaee/WANA (West Asia News Agency) via REUTERS. ATTENTION EDITORS - THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY.


رئیس کمیته اجتماعی شورای شهر تهران گفت: «ریشه دستفروشی زنان در فضاهای کارگاهی و بسته است. زیرا کسی نمی‌بیند در آن فضا چه اتفاقاتی می‌افتد، زنان هم برای حداقل درآمد به فضاهایی رو می‌آورند که نگاه‌های عمومی از آنها مراقبت کند.»

 

دکتر الهام فخاری در همایش «مبارزه با آزار خیابانی از شورای شهر تا کارزارهای اجتماعی» که به همت گروه هم‌اندیشی زنان برگزار شد، به حق انتخاب سبک زندگی زن شهری و روستایی اشاره کرده و افزود: «اگر میزان و کیفیت حق انتخاب سبک زندگی مشخص داشته باشد، می‌توان گفت که زنان در شهر چقدر سهم دارند. در حالی که اگر جامعه به طور عمومی یا قانونی حقی برای زن قائل نشود، سهم او از شهر چقدر است؟ زنان در شهر، زندگی و فضاهای شهری (خصوصی یا عمومی) سهامدار هستند، در صورتی که اگر پیش‌زمینه‌ها فراهم باشد، می‌توان از سهم یا حق مدیریت بر شهر صحبت کرد.»

وی با بیان این که از جهتی در یک نقطه تاریخی هستیم، تاکید کرد: «اعضای شورای شهر در نهادهای انتخابات با یک رای بسیار چشم‌گیر (که نه به شخص بلکه به یک اعتبار یا رویکردی که سرمایه‌ نهادین و خاص تاریخی دارد) در این جایگاه قرار گرفتند. در حقیقت زنان و جوانان در نهاد انتخاباتی، به سهم اجتماعی و مدیریتی سی درصدی زنان و سی  درصدی جوانان دست پیدا کردند. البته این سی درصد با یک همپوشانی به پنجاه درصد تعدیل شد، با این حال این سهم حداقلی هم دستاوردی بسیار بزرگ و ارزشمند است.»

به گفته دکتر فخاری؛ «رسیدن سهم زنان به این نقطه به پیش‌ از انتخابات برمی‌گردد و باید به فعالان حقوق بشر، شهروندی و زنان تبریک گفت. زیرا حضور فعال آن‌ها در عرصه‌های مختلف باعث شد که نهاد و حلقه‌های تدوین‌کننده لیست‌های انتخاباتی (که لایه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی خاص و مهمی در آن نقش دارد) سهم پنجاه درصدی زنان و جوانان را لحاظ کنند. این اتفاقی معنادار و اثرگذار است و نشان می‌دهد پشتوانه‌های خوب و قوی در جامعه وجود دارد.»

رئیس کمیته اجتماعی شورای شهر تهران به حضور در نهادهای انتصابی نیز اشاره کرده و افزود: «اعضای زن شورای شهر باید در نهاد زیرمجموعه خود اثرگذار باشند، نه آن که فقط به شکل نمادین چهار سال یک ردیف صحن شورای شهر را به خود اختصاص بدهند. به همین جهت بر سر این مسائل مذاکره و تعامل کنیم. البته گاهی هم به حاشیه‌سازی، پافشاری و در نظر نگرفتن مصلحتی که تشخیص یک مدیر مرد است، متهم می‌شویم. ولی این مهم است که سرحرفمان بایستیم و مدیران مرد را هم متقاعد کنیم.»
وی با اشاره به سهامداری زن، تاکید کرد:‌ «تا زمانی که سهامدار جزء باشیم، در سیاستگذاری‌ها و روش‌ها اثرگذاری چندانی نخواهیم داشت و فقط شکل نمادین و زینتی سهم زنان حفظ می‌شود. ما معتقدیم که از آن مرحله عبور کردیم و لازم است که سهم زنان در زندگی، فضا شوراهای شهری و روستایی مشخص شود. کمااین که از شورای دوره اول تاکنون حضور زنان چشم‌گیر بوده و این حضور در روستاها بیشتر از شوراهای شهری بوده است.»

خشونت‌های پنهان را زنان پنهان می‌کنند
رئیس کمیته شورای شهر تهران به سهامداری زنان در سطوح کارشناسی شهری و روستایی تاکید کرده و گفت: «همیشه از آمار قبولی زنان در دانشگاه و فارغ‌التحصیلی آنها خرسند می‌شویم و قاعدتا باید متعاقب آن در سطوح کارشناسی زنان سهم بیشتری داشته باشند، اما آمارها و کارشناسی‌های این را نشان نمی‌دهد. بنابراین باید نقش و حق زنان در فضای شهری مورد بررسی قرار گیرد و مشخص گردد که حق‌شان تا چه اندازه تامین می‌شود.»
دکتر فخاری بر اهمیت امنیت در خانه نیز اشاره کرده و افزود: «احتمال دارد فضای خصوصی یک زن (که در خانواده‌ای مناسب و عالی) هم مورد خشونت قرار گیرد و در فضای خویشاوندی او حس امنیت روحی و قضاوتی وجود نداشته باشد. اما مشکل اینجاست که زنانی که در چنین فضایی قرار می‌گیرند، بر این تصورند که باید برای نشان دادن قدرت‌شان روی این گونه مسائل سرپوش بگذارد.»
به گفته نائب رئیس کمیسیون شورای شهر تهران؛ «زنان از امنیت برابری محرومند. حتی امنیت سی درصدی هم برای زنان وجود ندارد. فکر می‌کنم با وجود آن که نیمی از جمعیت را به خود اختصاص داده‌ایم، ولی به صورت اقلیت‌وار زندگی می‌کنیم، نشان‌دهنده این است که امنیت برابری در جامعه تامین نشده است. این باعث می‌شود که نه تنها در تمام جامعه، بلکه در جامعه زنان هم مورد حمله و انتقاد هم‌جنسان خود قرار می‌گیریم و نبود امنیتی که انتظارش را نداریم هم اتفاق می‌افتد.»

وی با اشاره به مسئولیت و پایبندی به سوگند حرفه‌ای و کاری‌ خود در ابتدای دوره پنجم شورای شهر تهران و شورای استان تهران، گفت: «در یک ماه اخیر شاهد بودید که شفاف‌سازی فضاهای عمومی شهر (وسایل حمل و نقل عمومی و فضاهای دیگر) را به عنوان سیاست و پایه دنبال می‌کنیم. دستفروشی زنان در جاهای دیدنی را به عنوان معضل نبینید، ریشه‌ آن جای دیگر است. ریشه آن در فضاهای کارگاهی و بسته‌ای است که کسی نمی‌بیند در آن فضا چه اتفاقاتی می‌افتد، زنان هم برای حداقل درآمد رو به فضاهایی می‌آورند که نگاه‌های عمومی از آنها مراقبت کند.»
دکتر فخاری با بیان این که چه بسا ارزش‌ها جا به جا تعریف شده‌اند، افزود: «در یک فضا کنش‌ها و تعاملات طوری تعریف می‌شود که دلیری در یک جا ارزش محسوب می‌شود ولی همان دلیری در فضای دیگر بهانه‌ای برای تحقیر زنان می‌شود و حتی عبارات نامناسبی برایش به کار می‌رود. در حقیقت زن شجاع به عنوان یک آدم ناسازگار و تعریف می‌شود، یا احتمال دارد که فعالیت فردی در یک جامعه به عنوان سازندگی، استقلال و توانمندی تلقی شود اما در جامعه دیگر به ناتوانی در یک نهاد تعبیر شود. بنابراین قبل از تامین فضای فیزیکی شهر، باید دید برای حفظ صفات و عزت شخصی امنیت روانی فرد تامین می‌شود؟»
رئیس کمیته اجتماعی شورای تهران گفت: «من فکر می‌کنم مراحل و اقدامات مختلفی در پیش داریم حتی در تامین امنیت در فضای شهری. با این حال باید به همه مسیری که بعد از فراز و فرودهایی پیموده شده احترام گذاشته و توجه کنیم. یعنی در همان مسیر قبل پیش برویم و مسیر را ادامه دهیم.»
فخاری با بیان این که یکی از راه‌هایی که می‌تواند دستاورد خوبی برای جلب توجه باشد، ورود به فضاهایی است که دیده نمی‌شود، افزود: «به عنوان مثال در سالن تطهیر بهشت‌زهرا (س) زنانی هستند که در شرایطی سخت کار می‌کنند، اما کسی از خود پرسیده که قراردادهای تطهیرکنندگان چگونه است؟ آیا رسمی هستند یا قراردادی؟ با توجه به کاری که انجام می‌دهند آیا کسی می‌داند که شرایط فیزیکی و جسمی آنها چگونه‌ است؟ به نظر من باید در فضاهایی قرار بگیریم که کمتر دیده می‌شود تا حساسیت بیشتری نسبت به آن ایجاد شود.»

وی به تدوین برنامه سوم شهری اشاره کرده و تاکید کرد: «در این برنامه باید پرداخت سهم زنان (نه فقط حق‌شان) در همه رویدادها، فضاها و فرآیندها پیش‌بینی شود.»
دکتر فخاری در پاسخ به این سوال که چرا پارک زنان را جدا کرده‌اند، افزود: «من مانعی نمی‌بینم که یک پارک مخصوص زنان وجود داشته باشد ولی این را هم حق نمی‌دانم که موجب شود سهم پنجاه درصدی زنان از دیگر فضاهای شهری را حذف کند و حق انتخاب زنان را گرفته و اعلام کند که زنان فقط از این پارک استفاده کنید. این رویکرد در مورد توان‌یاب‌ها هم صدق می‌کند. اصولا ارائه خدمات به آنهایی که اقلیت‌وار زندگی می‌کنند به عنوان یک لطف ویژه و صدقه تلقی می‌شود. به عنوان مثال می‌گویند که دو واگن مترو را به زنان اختصاص می‌دهیم. اگر این دو واگن را به زنان اختصاص دادید تا حق انتخاب شهروند را افزایش ‌دهید، خوب است در عین حال باید سهم پنجاه درصدی زنان از همه فضاها، رویدادها و فرآیندهای شهری (پنجاه درصد سهم زنان) لحاظ شود و البته سهم زنان باید در بودجه هم دیده شود. زیرا هر اتفاق اجتماعی ریشه اقتصادی هم دارد.»

رئیس کمیته اجتماعی شورای شهر تهران گفت: «ساخت اتاق مادر و کودک اقدامی خوب بوده اما مگر همه زنان بچه شیر می‌دهند؟ بقیه فضای زنان کجاست؟ بقیه زنان را کجا می‌بینیم؟ همه فضاهای شهر سهم زنان است. این چیزی است که در حرف می‌گوییم اما در عمل نیاز است که نهاد شورا (به عنوان نهاد عمومی)، دولتی و مردمی در عملی شدن آن مشارکت داشته باشند.»
فخاری، به نقش رسانه‌ها نیز اشاره کرده و افزود: «امروز می‌بینیم فناوری به ما کمک می‌کند که انحصارها و فضاهای بسته‌ شکسته شده و از بین برود. امروزه سازمان رسانه ای به دستگاهی به نام موبایل تبدیل می‌شود که با لمس یک انگشت صدای زنان به همه می‌رسد. نقش رسانه در حوزه زنان بسیار مهم است و به سیاستگذاری و برنامه‌ریزی مشترک نیاز دارد تا یک شبکه ارتباطی اصولی تدوین شود. فکر می‌کنم این مسئولیت ماست که تعامل و همکاری را بین همه سبک‌های زندگی زنان ایجاد کنیم. ما زنان باید با تحمل و مدارا با خودمان مهربان باشیم و با وجود تفاوت‌ها و سلیقه‌های متفاوت، امنیت روانی را بین خودمان ایجاد کنیم تا بهتر از گذشته حرکت کنیم.»

اقدامات عدالت‌محور اعضای شورای شهر
دکتر فخاری به تعامل با مجلس تاکید کرد: «۲۱+۳۰ به عنوان امیدی‌های مجلس و شورا تعریف شدند. از میان این ۵۱ منتخب، ما زنان شورای شهر و مجلس سابقه دوستی و آشنایی داشته و برنامه‌های مشترکی را دنبال می‌کنیم. از جمله دستاورد خوب با هم کارکردن زنان شورا و مجلس این است که در حوزه توان‌یابان به همراه خانم زهرا ساعی و برخی نمایندگان مجلس (از کمیسیون اجتماعی شورای شهر تهران) سعی کردیم به صورت هماهنگ اقداماتی را پیگیری کنیم، حتی اگر این حرکت نمادین باشد، نشان می‌دهد که همکاری خوبی بین اعضای شورای شهر و مجلس وجود دارد.»

نائب رئیس کمیسیون شورای شهر تهران با اشاره به این که سه ماه است که در شورای شهر تهران شروع به کار کردیم، با این وجود در حوزه‌های اجتماعی جلسات، استراتژی و سازوکار مشترک را دنبال می‌کنیم، افزود: «لازم است سه ماه دیگر گزارشی ارائه کنم تا مشخص شود چه اقداماتی در تعامل شورای شهر با دیگر دستگاه‌ها و مجلس صورت گرفته است. در شورا سعی شد که زنان در تمام کمیسیون‌های شورای شهر (از محیط‌زیست تا حمل و نقل و عمران) حضور داشته باشند. این حضور فقط به دلیل داشتن سهمیه زنان نبوده بلکه خوشبختانه زنان عضو شورای شهر در کمیسیون‌ها متخصصان پرکار و فعال هستند. این یک ظرفیت بسیار ارزشمند است.»

وی به این سوال که اعضای شورای شهر در حوزه زنان چه فعالیت‌هایی دارند و آیا برای این حوزه برنامه‌ریزی خاصی وجود دارد یا خیر؟ پاسخ داد: «زنان به واسطه تخصص‌هایشان در کمیسیون‌ها و فضاهای مختلف شهری حضور دارند و در کمیته‌ها هم کارشناسان متخصص فعالیت دارند، بنابراین ما با برنامه‌ای مدون پیش می‌رویم و البته قرار نیست فقط به دلیل زن بودن در کمیته‌ها یا کمیسیون‌ها حضور داشته باشیم.»
رئیس کمیته اجتماعی با اشاره به این که در دوران انتخابات شعار «تهران امید دارد» را دنبال می‌کردم، افزود: «به این عنوان که باورهای مردم تهران باعث شده که در اداره شهر مشارکت داشته باشند و مطالبات‌شان این حرکت از سرآگاهی است. به همین دلیل دوشنبه‌ها نشستی با عنوان «گفتگوی اجتماعی شهری» برگزار می‌کنیم که انجمن‌های تخصصی، سمن‌ها، رسانه، اعضای شورای شهر، مدیران شهری، مدیران دولتی و علاقمندان به موضوعات) در این نشست‌ها شرکت می‌کنند. نمی‌گویم این اقدام بهترین کار ممکن بود اما اینقدر موفق بود که دیگر اعضای شورای شهر در حوزه حمل و نقل و ترافیک و شهرسازی شیوه مشابهی «نشست‌های تهران امید دارد» را طراحی کردند. این کمک می‌کند که به صورت تخصصی و فعال کنار همدیگر قرار گیریم و پرتوان‌تر برنامه‌هایمان را دنبال کنیم. فکر می‌کنم حضورمان در کنار یکدیگر فضاها را ایمن‌تر می‌کند، دقیقا همانطور که درکنار هم بودن در فضاهای سرد، تاریک، شب و… باعث می‌شود که به فضا ایمنی بدهیم و ترس کمتری از فضا داشته باشیم.»

فخاری با اشاره به انتصابات شهردار جدید تهران، گفت: «نتوانستیم که حداقل سهم زنان را در مدیریت شهری محقق کنیم اما هنوز انتصابات تمام نشده و ما هم در حال چانه‌زنی و تعامل هستیم. فکر می‌کنم در بین اعضای شورا هم زنان فعال، پرمذاکره، پرنطق و پیگیر بودیم، هستیم و خواهیم بود.»
رئیس کمیته اجتماعی شورای شهر تهران در پاسخ به این سوال که چرا پارک‌های بانوان و واگن‌های مترو را جدا کرده‌اید؟ بار دیگر به این مبحث پرداخته و افزود: «این فضای جداگانه‌ای را ایجاد کرده‌اند اما نباید این فضا را دوباره واگذار کنیم بلکه باید این فضاها برای کسانی بگذاریم که ترجیح می‌دهند از پارک بانوان استفاده کنند. این حق زنان بر شهر است. حق زنان بر شهر وقتی محقق می‌شود که در همه رویدادها و فضاها (ورزشی، هنری، اجرا، تماشاگر و…) زنان از سهم برابر برخوردار باشند. این که بخواهیم از سهم خودمان استفاده کنیم یا نه، حق ماست اما سهم ما باید در شهر دیده شود. این سهم ما در فضای سیاسی و برنامه‌ریزی و عملکرد مدیریت شهری است.»

وی خاطر نشان کرد: «با این ایده که می‌گویند زنان سنتی به اندازه کافی حامی دارند، موافق نیستم. اصولا زنان نه به طور مطلق حامی دارند، نه به گروه و دسته و سلیقه و سبک زندگی خاصی متعلق هستند و نه به طور مطلق بدون حامی زندگی می‌کنند. ما به عنوان کنش‌گر فعال اجتماعی باید حضور و همراهی مردان آگاه و باورمند (به سهم برابری در زندگی شهری) را ارزشمند بدانیم.»
فخاری با اشاره به این که باید به تحولات توجه کنیم، افزود: «در روز جهانی «منع خشونت علیه زنان» اکثر اعضای شورای پنجم شهر تهران به طور نمادین روبان نارنجی به یقه خود نصب کردند اما موجی از خشونت رسانه‌ مجازی به سمت همه کسانی که برای اولین بار در تاریخ کشور دست به این اقدام زدند، هجوم ‌آورد. این اقدامات نشان می‌دهد که فرصت‌ خوبی برای سیاستگذاری شهری به وجود آمده است و قریب به اتفاق بیست و یک نفر، در حرکت‌های نمادین به مردم اعلام می‌کنند که در سیاست‌های عدالت‌محور با شما همراه هستند.»

تامین امنیت زنان در شهر
فخاری بسیاری از فضاهای شهری نه تنها برای زنان بل‌که، برای بیشتر مردم نامناسب است، گفت: «برداشت من این است که وقتی فضای شهری مردانه تعریف شده، برخی فضاها، مکان‌ها و معابر شهر به طور خاص برای زنان ناامن می‌شود. حضور مردان به خودشان امنیت می‌دهد. بنابراین برخی محیط‌ها برای مردان امن است اما در برخی از همین معابر زنان از این امنیت برخوردار نیستند.»
وی به حقوق کودکان هم تاکید کرده و تصریح کرد: «بعضی مکان‌ها برای کودکان هم امن نیست. مثلا آبخوری، دستشویی و توالت عمومی‌ها کوتاه نیستند و بچه‌ پنج ساله به لحاظ فیزیک بدنش نمی‌تواند از آن استفاده کند و او را با یک فرد بالغ هم‌ اندازه دیده‌اند؟ با این حال تهران در الگوی شهر دوستدار کودک هم‌پیمان است. به نظر می‌رسد تفاهمنامه‌های خوبی برقرار شده است و سعی کردند به الگوهای نهادی هم دست پیدا کنند. ولی باید یادمان باشد که وقتی شعاری داده می‌شود، به منزله کمبود آن است.»

رئیس کمیته اجتماعی شورای شهر تهران با اشاره به شهر دوستدار کودک، دوستدار سالمند و… تصریح کرد: «شاید بتوانیم مبحثی به نام شهر دوستدار زنان مطرح کنیم که با پیوست‌های فرهنگی، اجتماعی، عمرانی، شهرسازی و ترافیکی برای طرح‌های شهری الزام‌آور شود. مثلا شهرداری موظف است برای مجوز شهرسازی موارد را در جهت حق زنان رعایت کند. هر چند که یکسری پیوست‌ها وجود دارد که همه موارد قانونی به دلیل سیطره قدرت و ثروت انجام نشده است. به عنوان مثال مال‌ها و مجتمع‌های تجاری ساخته شده که برای بالا رفتن رمپ برای توان‌یابان ندارند.»
دکتر فخاری به ماجرای کافه‌نادری هم اشاره کرده و گفت: «خوشبختانه با همکاری رسانه و برخی اعضای شورای شهر از بروز مشکل برای این میراث ملی پیشگیری شد و لازم است از شرکت شهربان هم تشکر کنیم. شهربان‌ها (که شاید در ذهن برخی آدم‌های قلدری هستند که چوب به دست می‌گیرند و دستفروشان را می‌زنند) واقعا شهربانی کردند و از شب تا صبح از کافه‌نادری مراقبت کردند تا از نظر حقوقی به موضوع رسیدگی شود. ایده‌ای که به نظرم می‌رسد این است که در وظایف شهربانان حفاظت از سهم حق زنان، کودکان و توانایان تعریف شود، جذب کارکنان این شرکت بازنویسی و دوره‌های آموزش خدمتی برپایه حقوق شهروندی تدوین شود و پیوست‌های جدیدی برای فعالیت‌شان تعریف کنیم. به عنوان مثال می‌دانیم که اکثرا در جای مخصوص پارک توان‌یابان پارک می‌کنند و به کسی هم پاسخگو نیستند. در صورتی که اگر شهربان آنجا باشد می‌تواند به خوبی از حق شهروند در شهر مراقبت کند.»

خبر‌ها

امنیت زنانتهران امید داردتوان یابانتوان یابان در تهرانزنانزنان در تهران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *