يك ليست هستيم نه يك دست!


«به عنوان یک شهروند، یک مسئول یا یک رسانه هر کدام در هر مسئولیت که باشیم وظیفه داریم موضوع پلاسکو را دنبال کنیم. گرفتاری‌ای که تیم قبلی و شاید آقای قالیباف به آن مبتلا بود و نتوانست بر آن غلبه پیدا کند، این بود که مبنای نظریه شهرداری روشن نبود. در مدیریت آقای نجفی و در بخش منابع انسانی و نیز برنامه‌ریزی شهری کارهایی ارزنده انجام شده است. ما بهتر از آنچه تاکنون رخ داده می‌توانیم عمل کنیم و شهردار هم بهتر می‌تواند عمل کند. من به عنوان یک روانشناس وظیفه خودم می‌دانم که موضوع کودک را موضوع مهم‌تری تلقی کنم. شهرداری باید نقش نظارت پیش از حادثه را درست ایفا کرده یا وزارت کار و نهاد بازرسی‌اش با سختگیری در ایمن سازی کارگاه از وقوع حوادث پیشگیری کند.»

 

شهر تهران با مشکلات ریز و درشت بسیاری دست و پنجه نرم می‌کند که حوزه فرهنگی و اجتماعی، سرامد همه آن‌هاست. در دوره فعلی مدیریت شهری و استقرار دیدگاه‌های جدید به مسائل اجتماعی شهر، انتظارات بسیاری به وجود آمده است تا اعضای شورای شهر و مدیران شهری، اتفاقاتی اثرگذار در این حوزه رقم بزنند. در این میان، کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر و نیز معاونت اجتماعی شهرداری، نقشی مهم در تغییر رویکردهای فرهنگی و اجتماعی در تهران دارند که در آستانه سالگرد حادثه پلاسکو، به گفت وگو با «الهام فخاری» نایب رییس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر نشستیم تا از رویکردها و دیدگاه‌های تازه در این حوزه سخن بگوید. او نیز از مبحث ایمن سازی شهری تا بحث دستفروشی کتاب در تهران سخن گفت که در ادامه مشروح آن را می خوانید:

– چند روزی از سالگرد حادثه پلاسکو گذشته و بحث‌های مختلفی پیرامون ایمن‌سازی بناهای شهر مطرح است. خیلی‌ها معتقدند که پلاسکو بعد از چند هفته ابتدایی حادثه فراموش شد و از این رو نیز، دغدغه‌ها برای توجه به مقوله ایمنی در شهر فراموش شده است. شما به عنوان عضو کمیسیون فرهنگی شورای شهر تهران که به هر حال پنج شش ماه است در شورا حضور پیدا کردید، فکر می‌کنید شورای شهر چه نقشی می‌تواند در بحث افزایش ایمنی شهری داشته باشد و این که به هر حال چه شرایطی به وجود بیاید که در زندگی شهری کمتر حوادثی مثل پلاسکو رقم بخورد؟

+ فکر می‌کنم این اصطلاح خوبی نیست که بگوییم پلاسکو فراموش شده است. شورای چهارم پس از حادثه، بسیار در مورد پلاسکو پیگیری کرد اما این که به چه سرانجامی برسد، خیلی مهم است. ما هیچ گاه پلاسکو را فراموش نمی‌کنیم. به عنوان یک شهروند، یک مسئول یا یک رسانه هر کدام در هر مسئولیت که باشیم وظیفه داریم موضوع پلاسکو را دنبال کنیم و آموزه‌های آن را سرمشق کارهای‌مان قرار دهیم. پیش از آغاز دوره پنجم شورا، یکی از مهم‌ترین بحث‌های ما ایمنی با تاکید بر پلاسکو بود و اینکه روشن شود در حادثه پلاسکو چه اتفاقی رخ داده است. در این حادثه زمینه‌های اشتباه‌های در مدیریت عملیات گزارش شده و آن اشتباهات حتی رسیدگی قضایی هم نشده است. یک مساله‌ای که هست، وقتی یک سوگ یا غم یا حادثه بزرگی اتفاق می‌افتد ما از بزرگی آن غم سعی می‌کنیم بازمانده‌ها و آسیب‌دیده‌ها را ترغیب کنیم که با توجه به این که این یک سوگ ملی است، شما کوتاه بیایید و از آن عبور کنید! اینجا نقطه‌ای است که ما باید خیلی مراقب باشیم که اگر کوچک‌ترین حقی در شهر تضییع شود، تبعاتش دامن همه را خواهد گرفت و به پای همه نوشته خواهد شد؛ به ویژه پلاسکو که حقش به هر حال همیشه بر گردن این شهر و مدیریت ماجرا و عملیات خواهد بود و باید به آن پرداخته شود. در بحث ایمنی کمیسیون محیط زیست و سلامت و ایمنی شهری که متولی نظارت بر این حوزه هستند به این موضوع پرداختند و پیشنهاد یک کارگروه ویژه برای بررسی این موضوع شد. مساله‌ای هم درباره پلاسکو و جانباختگان حادثه مطرح شده که آن حق جانی و حرفه‌ای آتش‌نشانان جان‌باخته است که باید شهید محسوب شوند. حق کسبه و سرنوشت شغلی آن‌ها نیز بسیار مهم است و من فکر می‌کنم نکته حساسی که برای مدیریت شهری فعلی مطرح است، این است که چطور این حقوق را کنار هم و در تعادل و توازن با رعایت عدالت نسبت به همه‌شان بتواند ببیند.

 

– یکی از حق‌هایی که به نظر می‌آید نادیده گرفته شد، شهید محسوب شدن آتش‌نشانانی است که در این حادثه جان باختند. البته در این موضوع شورای شهر مسئولیت مستقیم نداشت اما انتظار می‌رود که پیگیری شود و به نتیجه برسد.

+ در این موضوع، مرجع قانونی، شورای شهر نیست اما به عنوان نهاد مدنی مدیریت شهری باید دنبال کنیم. رفع تکلیف از ما نشده از این جهت که ممکن است ما نتوانیم قانون‌گذاری در این حوزه بکنیم یا به لحاظ تشخیصی مرجع تشخیص حساب نشویم ولی ما نماینده مردم هستیم و باید صدای مردم باشیم. می‌توانیم به عنوان تریبون افکار عمومی این را از مجلس، کمیسیون مربوطه و نهاد متصدی تشخیص بخواهیم که کسانی که در حین خدمت جلوی چشم میلیون‌ها ایرانی و غیر ایرانی جان باختند، وضعیت‌شان را متناسب با حادثه درنظر بگیرند.

– یکی از موضوعات مهم شهری، بحث فرهنگ‌سازی برای افزایش ایمنی شهر است. شما در کمیسیون فرهنگی شورای شهر آیا برنامه‌ای و طرحی برای این موضوع دارید؟

+ به عنوان عضو شورا، بارها در صحبت‌هایم سعی کردم روی این موضوع تاکید کنم که به مساله پیش از آنکه حادثه اتفاق بیفتد باید رسیدگی شود. موضوعی که باز درآخرین جلسه شورا در تذکری مطرح کردم در مورد جان باختن دو تن از همشهریان‌مان در حادثه ریزش مصالح ساختمانی بود که باور دارم خیلی از این موارد قابل پیشگیری است. شهرداری اینجا باید نقش نظارت پیش از حادثه را درست ایفا کند یا وزارت کار و نهاد بازرسی‌اش با سختگیری در ایمن‌سازی کارگاه از وقوع حوادث پیشگیری کند. در موضوع ایمن‌سازی شهری، یک بخش کوتاهی‌های شهروندی است و بخش دیگر کوتاهی‌های مدیریت شهری به عنوان نهاد بالادست، که در بسیاری از مواقع با رعایت نکردن قوانین و کم‌کاری نظارتی، زمینه بروز حوادث را در سال‌های بعد فراهم می‌کنند.

– چند روز قبل آقای نجفی در شورای تهران گزارشی از تحویل و تحول شهر را ارائه کرد که انتقادات مثبت و منفی زیادی به آن شد. نظر شما در مورد این گزارش چه بود و با این آماری که آقای نجفی داد، مهم‌ترین وظیفه شورای شهر چه هست؟

+ گزارش تغییر و تحول می‌توانست بهتر از این باشد و فکر می‌کنم در مراحل و فرصت‌های بعدی قابل انجام است. می‌توان در مدل‌های توسعه شهری آمار خام یا فراوانی‌های خام ریخته شده و یک گزارش تحلیلی ارائه شود. یعنی مشخص شود که بر اساس کدام یکی از مدل‌های مدیریت شهری می‌گوییم شهر وضعیت بدی دارد. آیا این در یک مدل مدیریت شهری برمبنای سرمایه‌داری یا سرمایه‌داری آزاد مطرح شده است؟ اگر بر مبنا و مفاهیم دیگری چیده شود آیا عدالت مفهوم پررنگ‌تری یا رویکرد اجتماعی اهمیت ویژه‌ای دارد؟ بر این اساس در گزارش‌دهی اول باید مبنای تحلیل وجود داشته باشد. در گزارش باید مشخص شود بر چه اساسی گفته می‌شود که وضعیت شهر خوب نیست، آیا به این دلیل که خیلی از شاخص‌های پایه و اولیه سرانه‌ها مشکل دارد؟ انتظارم این است به عنوان یک متخصص، در گزارش تحلیلی مبنای نظری مشخص باشد که با چه طرز تفکری می‌گوییم شهر اوضاعش بد است. شاید بر مبنای نظریه دیگری به شهر نگاه کنیم، بگوییم خیلی هم شهر خوب است و کلی پل و اتوبان ساخته شده! از سوی دیگر به جای ارائه درصد فراوانی‌‌ها، به پردازش‌های تحلیلی پرداخته شود.

– یعنی شما معتقدید که در این گزارش رویکرد مشخص وجود نداشته؟

+ وقتی مبنای نظریه ارائه معلوم نیست سیاه و سفیدش را از کجا تعیین می‌کنید. اگر بر مبنای عدالت شهروندی گزارش ارائه می‌شود باید ببینیم بر مبنای نظریه‌های مدیریت شهری لیبرالیستی می‌گوییم شهر خوب و بد است یا بر مبنای دیگری. مبنایمان مردم‌سالاری است یا سوسیالیستی. با مبنای جامعه‌گرا اوضاع شهر خیلی بد است و با مبنای کاپیتالیستی خیلی هم بد نیست و پل‌های پرزرق و برق ساخته می‌شود! گرفتاری‌ای که تیم قبلی و شاید آقای قالیباف به آن مبتلا بود و نتوانست بر آن غلبه پیدا کند، این بود که مبنای نظریه شهرداری روشن نبود.

– به هر حال آقای نجفی در جلساتی که شهریور با شما داشت یک مبنایی برای مدیریت خودش در شهرداری تهران ارائه کرد اما هر چه جلوتر آمد به زعم برخی اعضای شورا و در همین بازه زمانی کوتاه چهار و پنج ماهه، از رویکرد اصلی فاصله می‌گیرد . آیا این نگاهی که آقای شهردار از قبل به تهران داشته اشتباه بوده و تازه متوجه شده که وضعیت شهر چگونه است یا اینکه مساله چیز دیگری است؟

+ چرا فکر می‌کنید عملکرد آقای نجفی با رویکردها و اهداف خیلی متفاوت است؟ ایشان همان موقع هم گفت راه را در جذب سرمایه خارجی و در همکاری با سرمایه‌گذاری در بخش خصوصی می‌بییند و الگوهای درآمدی باید تغییر کند. در این نوع تغییر به نظرم انحرافی رخ نداده است. شما حتما خاطرتان هست در جلسه ارائه برنامه نامزدهای شهرداری، ایشان رویکرد ارائه کرد و من پرسیدم که این برنامه نیست و خودشان نیز گفت که رویکرد است. از آن رویکرد هنوز هم نمی‌توانیم بگوییم اقدام خاصی در شهر رخ داده چرا که زمان بسیار کوتاه بوده است. اما در بخش منابع انسانی و نیز برنامه‌ریزی شهری کارهایی ارزنده انجام شده و من فکر می‌کنم ماه‌های  پیش‌ رو بیشتر نشان می‌دهد که آیا شهردار در چارچوب رویکردشان حرکت کردند یا خیر.

-در این مدت چه میزان از انتظاراتی که مردم داشتند در شهر محقق شده است؟

+ ما بهتر از آنچه تاکنون رخ داده می‌توانیم عمل کنیم و شهردار هم بهتر می‌تواند عمل کند. توان فعلی شهر خیلی بهتر از چیزی است که تا امروز اتفاق افتاده است و هم شورا و هم شهرداری به توانمندی‌های اجتماعی تخصصی توجه داشته‌اند. نکته مهمی که در برنامه جامع‌اداره شهر به آن تاکید شده بود استفاده از نهادهای دانشگاهی، انجمن‌های علمی تخصصی، نهادهای مدنی و سازمان‌های مردم‌نهاد و احزاب پشتیبان لیست شورا در طراحب و حرکت در مسیر آن است. ما در شهر خیلی کاستی داریم و اگر چیزی به عنوان ایده و تغییر بزرگ در شهر بیفتد قبلش باید نظرخواهی از نهاد دانشگاه بشود. آن هم نه به این عنوان که نکات مثبت را تشخیص دهد یا با پیش فرض اینکه همین است و چیز دیگر نیست! در مورد موضوعاتی مثل ترافیک، ما به هر حال نهادهای دانشگاهی قوی داریم که در این حوزه می‌توانند اظهارنظر کنند.

– انتظار شما در این مدت در حوزه انتصابات شهردار تهران چقدر برآورده شده است؟

+ من انتظاراتم شخصی نیست. ما یک سری انتظارات و شاخص‌ها و ارزش‌ها در برنامه‌مان داشتیم و آن ارزش ها و شاخص‌ها باید لحاظ شود. اما در بعضی جاها نشده که می‌توانست در انتصابات ملاک‌ها و معیارها شفاف‌تر شود. یا برخی موارد شتاب دهنده به پیشبرد امور از جمله تعامل با نهادهای پشتیبان و ظرفیت‌های تخصصی، جدی‌تر گرفته شوند و البته برای تحقق‌شان در آینده پیگیر هستیم.

 

– آقای نجفی به صراحت اعلام کرد در انتصابات، ملاک عملکرد افراد است.

+ این یک کلی‌گویی است و در انتصابات باید شاخص دقیق مشخص شود. اگر شاخص‌ها روشن باشد، کمک می‌کند که بار فشار از شخص شهردار برداشته شود. عملکردشان در کجا ملاک است، آیا در همان حوزه؟ در همان حوزه اگر مدیر بودند این میراثی که به ما رسیده و خود ایشان می‌گویند میراث خوبی نیست. پس معیار عملکرد را از کجا می‌آوریم؟ به‌شخصه معتقدم مجبور نیستیم از همین آدم‌های شهر و همین اداره انتخاب کنیم. هرچند بهترین تجربه این است که از درون سازمان با درنظر گرفتن ارتقای شغلی و مولفه‌های مدیریتی اتفاق بیفتد اما زمانی شهر در وضعیت بحرانی است. اکنون حال تهران خوب نیست و وقتی حال تهران خوب نیست، شما می‌توانید کار دیگری کنید و فراخوان بدهید تا نیروهای زبده برای مجموعه استفاده کنید.

– شاید بخشی از اعتراضاتی که شهروندان، رسانه‌ها و شورایاری‌ها به شورای شهر دارند همین است که شورای شهر مواضعش را شفاف، صریح و با قاطعیت اعلام نمی‌کند. آیا شورای پنجم تا الان شورای قاطعی بوده است؟

+ ما یک لیست هستیم و من به همه همکارانم احترام می‌گذارم. ما از یک طیف سیاسی هستیم ولی تفاوت‌هایی هم داریم و این طور نبوده که همیشه سکوت کنیم یا همه با هم حرف بزنیم. هر کدام از ما نظرات متفاوتی داریم. من سکوت نکردم. برای بار دوم در صحن تذکر دادم که آقایان معاونان یا بعضی از مدیران شهری مصاحبه می‌کنند در مورد موضوعاتی که از اساس تصمیمش به آن‌ها ربطی ندارد و مرجع آن شورای شهر است. مثلا حرف زدن در مورد تراموای تهران کاملا اقدام نابجایی بود و تخلف است و من این را تذکر دادم و پاسخ آقای نجفی هم بجا و در چارچوب قانون بود. آخرین جلسه من دوباره تذکر دادم که معاونان در مورد موضوعاتی مصاحبه می‌کنند و به عنوان طرح مصوب جا می‌اندازند که ما در جریان آن نیستیم و این رویه غلطی است.

– پس همه شورا را یک دست نکنید تا پویایی مجموعه برای نقد و بهبود بهره‌وری باشد. برخی شاید نظرشان این باشد که هماهنگی یعنی اینکه آن‌ها طرح‌هایی را تشخیص دهند و ما همراه شویم که من این نظر را ندارم.

+ ما خودمان باید جایگاه شورا را درست و بجا و در شأن شورا تعریف کنیم و این به معنی این نیست که ما نامهربانیم و همراهی نمی‌کنیم. معتقدم بهترین همراه و دوست آدم کسی است که منتقد دقیق منصف و حواس جمع باشد. از این رو نهادهای دانشگاهی، تخصصی، مدنی، صنفی را برای نقد طرح‌هایمان به یاری بطلبیم و برای مسائل مهم شهری از الگوی فراخوان بهره بگیریم.

– حدود صد و سی روز از آمدن آقای نجفی می‌گذرد ولی هنوز تکلیف یکی از مهم‌ترین بخش‌های تهران به لحاظ تصمیم‌گیری و اجرا که بحث فرهنگی است مشخص نیست. شما با آمدن آقای صالحی امیری به شهرداری تهران موافق بودید؟

+ در آستانه انتصاب ایشان ما متوجه موضوع شدیم. اینکه فردی با پیشینه اجرایی موثر از جمله سابقه وزارت به شهرداری می‌آید، می‌توانست یک فرصت خوب باشد که با تمرکز بر حوزه فرهنگی و اجتماعی با چابکی و توانمندی و ارتباط‌های مثبت بتواند این حوزه را سروسامان دهد. آن‌ هم از این جهت که همه صحبت‌مان این بوده که رویکرد مدیریت شهری به شهر رویکرد اجتماعی است نه ساختمان محور و نه پل‌سازی. این حوزه باید حوزه مهم‌تری می‌بود و هست. ما امیدوار به تغییرات مثبت و استفاده از تجربه و دانش ایشان و استفاده از سابقه پژوهشی که در مرکز تحقیقات استراتژیک داشتند، بودیم ولی الان چیز دیگری اتفاق افتاده و فکر می‌کنم بلاتکلیف نیستیم و اوضاع مشخص است.

 

– اما ایشان اعلام کردند که اصراری برای ماندن ندارند.

+ قبل از آن با ایشان صحبت کرده بودیم. مشخصا در شورا در این مورد حرف زدند و آقای هاشمی به عنوان ریاست شورا صحبت کردند و آقای نجفی گفته بودند که ما از ایشان خواستیم با این عنوان و سمت کنار مجموعه باشند.

– با این اوصاف الان وضیعت حوزه فرهنگی، اجتماعی چه خواهد شد؟

+ حوزه فرهنگی و اجتماعی که بسیار حوزه مهمی است اکنون با تاخیر و تعلل مواجه شده و از این تاخیرها می‌توان به عنوان یک فرصت استفاده کرد تا خانم و آقای دیگری که در این مسئولیت مشغول به کارم می‌شوند برنامه مسنجم‌ ارائه کنند و کاستی‌هایی که از اول تا امروز وجود داشته دیگر اتفاق نیفتد.

– در دوره جدید برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی، مهم‌ترین اولویت چه باید باشد؟

+ یک کار اساسی، چابک‌سازی سازمانی از منظر درون شهرداری است. کار مهم دیگر روشن کردن تکلیف شهرداری با مفاهیمی مثل عدالت، حق برشهر، توانمندسازی و همه گروه‌های سنی و اجتماعی است. مدیریت جدید باید به طور مشخص بگوید چه سازوکاری را برای مدیریت شهری در حوزه‌ فرهنگی و اجتماعی لازم می‌داند. منظورم این است که کارش فقط این نیست که مرکز فرهنگی اداره کند. فرهنگی، اجتماعی، پیوست‌های فرهنگی شهرسازی، پیوست‌های فرهنگی اجتماعی، حمل و نقل، ترافیک، پیوست‌های فرهنگی، پسماند و بازیافت و تعامل و گفتگوی اجتماعی را باید طراحی و دنبال کند. ما در گفتگو با آقای صالحی امیری این تفاهم را داشتیم که ما از نگاه آسیب‌محور در برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی به سمت محور توان‌افزایی جامعه سالم برویم و هرچه جامعه سالم را پرتوان‌تر کنیم، بخش سالم جامعه می‌تواند به ما و دولت کمک کند برای احیا و درمان و مراقبت از بخش آسیب‌دیده. رویکرد قبلی درگیر موردی با آسیب‌ها شده بود و این رویکرد هم انرژی و پول شهرداری را مستهلک می‌کند و هم نمی‌تواند کار اثرگذاری را انجام دهد.

– یعنی معتقدید به جای اینکه شهرداری معتادی را از کنار خیابان به مرکز بهاران ببرد و بعد رها کند، به خانواده‌اش بپردازد؟ و خانواده را توانمند کند که آن خانواده از معتاد نگهداری کنند؟

+ دقیقا. به این عنوان که شهروند توانمندی باشد. حتی اگر یک نوجوان و کودکی است که والدین آسیب‌دیده دارد، باید شرایطی باشد که آن نوجوان بتواند از سازوکارهای مناسب استفاده کند و آن بچه که هنوز سالم است بتواند رشد درستی را طی کند. ما باید کمک کنیم شهرداری بتواند در این حوزه سبک‌بارتر و به سمت توانمند کردن محله به عنوان نهاد پشتیبان در مدل‌های موفق شهری حرکت کند.

– بر همین اساس در ماجرای چند هفته پیش جمع‌آوری فله‌ایی کودکان کار که ایرانیان و اتباع را جمع کردند، یکی از منتقدین جدی به شهرداری خود شما بودید؟

+ هنوز هم هستم. به نظر من پاسخ شفاف و درستی در این مورد دریافت نکردم. اینجا دو تا مساله است، یکی این که با کودک سروکار داریم، وجه کودکی آن بچه بر وجه تکدی‌گری ارجحیت دارد. من به عنوان یک روانشناس وظیفه خودم می‌دانم که موضوع کودک را موضوع مهم‌تری تلقی کنم. دوم آن که نهاد متولی این کار شهرداری نیست. مگر بچه‌ها باکس کنار خیابان هستند که آن‌ها را شهرداری جمع می‌کند؟ این بچه خانواده دارد، حتی خانواده نامناسب. من مدافع حق همه مردم بر شهر هستم و فضای عمومی شهر فضای مشاع متعلق به همه است. خود ما هم اذیت می‌شویم وقتی پشت چراغ می‌ایستیم و این وضعیتی را که بچه‌ها تکدی‌گری و دست‌فروشی می‌کنند، می‌بینیم! ولی راه چاره این نیست که به این موضوع استناد کنیم و بگوییم مردم دارند اذیت می‌شوند. ما باید فشار به بهزیستی بیاوریم که پایگاهت را درست سروسامان بده تا من (مدیریت شهری) ماشین در اختیار بگذارم.

– در همین حوزه بحث ساماندهی دستفروشان هم مطرح است و یکی از موضوعاتی که شما پیگیر بودید بحث ساماندهی دستفروشان کتاب بود.

+ برای ساماندهی دستفروشان کارگروه تشکیل و بسته سیاستی به همراه ملزومات آن تدوین شده است و به نظر می‌رسد که یکی از دستاورد‌های کمیته اجتماعی شورا طی چند ماه گذشته در حوزه دستفروشان به‌ویژه دستفروشان کتاب محقق شده است. مساله دستفروش‌ها نیازمند ساماندهی کلی است؛ به‌عبارت دیگر جمع‌آوری بساط آن‌ها جواب نمی‌‌دهد؛ بنابراین تدوین سامانه نظام‌بخش کمک می‌کند تا الگوی واحدی در شهر اجرا شود و اگر از این الگوی واحد  تخطی شد امکان پیگیری قانونی وجود داشته باشد. شناسایی و ساماندهی دستفروشان کتاب باید با همکاری اصناف پیگیری شود؛ فعالیت یک نهاد برای ساماندهی دستفروشان نتیجه‌ای به دنبال ندارد؛ بلکه همکاری وزارتخانه‌های فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش و پرورش و نهاد شهرداری همچنین اصناف، رسانه،‌ فعالان اجتماعی و همچنین دولت کنار یکدیگر و در قالب بسته اجتماعی در این جریان پاسخگو است. با ساماندهی کتابفروشان می‌توان از بزه و تخلف احتمالی که در قالب دستفروشی انجام می‌شود پیشگیری کرد. بازار نشر مدت‌هاست از کتاب‌های کمک آموزشی پر شده، علاوه بر این نیاز مخاطب نوجوان و جوان امروز تغییر کرده و به سمت منابع آمادگی برای ورود به دانشگاه متمایل شده است؛ باید دلیل این تغییر رویکرد را فهمید؛ در حالی‌‌که گروه نوجوان در دوران هویت‌یابی قرار دارد اما از فرآیند‌های رشد اجتماعی فاصله گرفته‌ است.

مصاحبه‌ها

الهام فخاریپلاسکوشهردارشهرداریشورای شهر تهرانکمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *