بازشناسی قربانیان ایدز

یادداشت هفتگی الهام فخاری در روزنامه شرق- ۱۳۹۹/۰۹/۱۲

در این هفته روز جهانی ایدز بود. از سال ۱۹۸۸ که نخستین روز ماه دسامبر به نام ایدز نام‌گذاری شد، سازمان بهداشت جهانی هر سال شعارهایی برای این روز برگزیده است؛ شعارهایی که بر آگاهی و پیشگیری پافشاری داشته‌اند. از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ به صفر رساندن مرگ از ایدز و به صفر رساندن تازه‌دچارشدگان هدف شعار این روز بود. سال گذشته هم «نخستین مراقبت‌های بهداشتی برای تندرستی همگانی» شعار روز جهانی ایدز برگزیده شد. تلاش همه سازمان‌هایی که در زمینه ایدز کار می‌کنند، آگاه‌ کردن است. در ایران هم برجسته‌ترین موضوع کار پزشکان و پژوهشگرانی که در زمینه ایدز کار می‌کنند، آگاه ‌کردن مردم است. با همه اینها آیا مردم به‌ درستی و روشنی درباره بیماری ایدز، راه پیشگیری، درمان و… آگاه شده‌اند؟

به نظر می‌رسد که در ایران هنوز حرف‌زدن از ایدز تابو است و برای همین مردم به‌ویژه جوانان و نوجوانان چندان درباره این بیماری نمی‌دانند؛ اگرچه همین گروه سنی بیشتر در خطر است. این بیماری در میان کسانی که به دارو و فراورده‌های مخدر و محرک وابستگی دارند و مواد را تزریقی به‌کار می‌برند و هم کسانی که رابطه جنسی پرخطر و خارج از چارچوب دارند، فراوانی بیشتری دارد، اگرچه برخی از بیماران یا ناقلان از راه‌های دیگری هم گرفتار شده‌اند. برپایه گزارشی که سال گذشته پروین افسرکازرونی، رئیس اداره ایدز و کنترل بیماری‌های آمیزشی وزارت بهداشت، ارائه کرده بود، در شش ماه نخست سال گذشته، هم درصد کسانی که از راه ارتباط جنسی به این بیماری دچار شده‌اند و هم درصد زنانی که به این بیماری گرفتار هستند، افزایش دوبرابری نشان داده است.

بیشتر کسانی که درگیر این بیماری هستند، نخستین‌بار در بازه سنی ۲۰ تا ۳۵ سال به بیماری‌شان پی برده‌اند، از این‌رو می‌توان گفت آگاه‌سازی و آموزش در آستانه پایان‌یافتن آموزش‌وپرورش همگانی و آغاز دوره‌های دانشگاهی یا مهارتی اهمیتی دوچندان دارد. آگاهی‌بخشی درباره این بیماری باید فراتر از با هم‌رسانی و پخش چند پوستر و بروشوری در روز جهانی ایدز باشد. می‌توان راه‌های پیشگیری از ایدز و مراقبت‌های نخستین که هر فرد برای پایش تندرستی و روان‌درستی و بهداشت خود نیاز دارد را با به‌کارگیری منابع جامعه‌پذیری که همانا خانواده، گروه همسالان، رسانه، آموزش‌و‌پرورش و چهره‌های شناخته‌شده و بنام در زمینه‌های گوناگون هستند، پایدار و فراگیر کرد.

ترویج سبک زندگی به سامان و دوری از موقعیت‌های ناشناخته یا ناروشن در ارتباط‌ها با چند شعار در سال شدنی نیست و به روندهایی پایدارکننده بازخوردها و رفتارهای کم‌زیان برای خود و دیگران نیاز داریم. فرصت‌های انتخاب سبک زندگی از میان سبک‌های سالم و بسامان و کم‌خطر برای خویشتن باید فراهم باشد. برای کنترل و کم‌کردن آمار مرگ‌و‌میر و مبتلایان جدید، آموزش‌های دیگری هم بایسته است. بیماران گرفتارشده در چرخه ایدز از سوی جامعه پس زده می‌شوند و پیش‌انگاره‌هایی منفی درباره آنها طرح‌واره بیشتر افراد شده است. بسیاری از دچارشدگان در آغاز از گرفتارشدن به ایدز ناآگاه هستند و به برخی رفتارهای پرخطر ادامه می‌دهند، بسیاری از زندگی اجتماعی پس زده می‌شوند و کناره می‌گیرند، آنها یا بیماری خود را پنهان می‌کنند یا در انزوا به زندگی‌ ادامه می‌دهند.

از سویی گروه دیگری در کلانشهرهایی مانند تهران با خطری زندگی می‌کنند که هم از آن ناآگاه هستند، هم سرپرستان‌شان وضعیت بسامان ندارند و از سویی به ناچار روزمره‌ای پرخطر و زیان‌بار را سپری می‌کنند. کودکان و نوجوانان کار در حاشیه‌های شهرهای بزرگ و در کارگاه‌ها یا راه‌های غیرقانونی و پنهانی، ازجمله کسانی که در خطر هستند و مدیران و جامعه شهروندی در برابر وضعیت‌شان باید مسئولانه اقدام کنند. ما به آموزش همگانی نیاز داریم تا بتوانیم بیماران را در جامعه بشناسیم، بپذیریم و برای پیشگیری از گسترش بیماری کار مؤثری انجام دهیم. نشانگان کمبود ایمنی (ایدز) نمود بیماری ویرانگری است ولی با شناسایی زودهنگام، درمان درست و بجا، و کاهش موقعیت‌های پرخطر می‌توان بیمار را به زندگی عادی برگرداند و بیمار هم با اعتماد به کمک اجتماعی، می‌تواند با بهبود رویه زندگی خود و رعایت پیشگیری‌های بایسته مانند دیگر افراد زندگی کند.

چنان‌که پزشکان و پژوهشگران می‌گویند این شناسایی و درمان به‌هنگام می‌تواند درصد جابه‌جایی را هم به صفر نزدیک کند. آیا ما می‌دانیم چگونه باید این بیماری را بازشناسی کنیم، آیا مردم و به‌ویژه جوانان درباره این بیماری، راه‌های جابه‌جایی ویروس و پیامدهای رفتارهای پرخطر و زیان‌بار می‌دانند؟ کسانی که در شرایط پرآسیب هستند، چه آنهایی که آماج یا قربانی رفتارهای پرخطر دیگران هستند و چه آنهایی که فقر اجازه نمی‌دهد به بهداشت و پیشگیری و درمان رسیدگی کنند، می‌توانند خود را از گرفتار‌شدن به ایدز دور نگه دارند؟ کارهایی که بر دوش هر‌یک از بخش‌ها، سازمان‌ها و جامعه شهروندی است، کدام‌اند؟ برای مهار این بیماری به آگاهی، انگیزش و کار همگانی نیاز داریم، خاموش‌ماندن یا پنهان‌کردن بیماری و بیماران بر گره‌ها و دشواری‌ها می‌افزاید. نخستین روز دسامبر برابر با ۱۱ آذرماه با هدف افزایش بودجه، آگاهی و بهبود آموزش به نام روز ایدز نام‌گذاری شده است. مراقب زندگی خود و دیگران باشیم.

یادداشت‌ها

الهام فخاریروز جهانی ایدزروزنامه شرقیادداشت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *